Hoe blijven jongeren zichzelf in een prestatiemaatschappij?

Door: Sandy Coppens, Marinela Demaj, Jolien Peeters, Elodie Ravaut, Nick Van Bouwel

In de prestatiegerichte maatschappij die vandaag de dag enorm op de schouders weegt van jongeren kan het voor hen ingewikkeld zijn om zichzelf te blijven. Met al de druk die ze voelen op school, werk en vrije tijd is de kans groot dat zichzelf blijven een uitdaging wordt. Hoe nemen jongeren de prestatiegerichte maatschappij op en wanneer zijn jongeren zichzelf?

Een prestatiemaatschappij

Uit zijn essay “De vermoeide samenleving” legt de Duits-Koreaanse filosoof Byung-Chul Han uit dat we voordat de prestatiemaatschappij opkwam, we leefden in een commandomaatschappij. Deze maatschappij lijkt simpeler dan dat we ze nu kennen. Mensen stonden op, gingen werken, luisterden naar de regeltjes van de grote baas en gingen dan terug naar huis om te eten en slapen. Werk was dus niet meer dan een inkomen. De prestatiemaatschappij zorgt ervoor dat we een grote werkdruk op onszelf leggen. Dit doen we omdat ons beter zouden kunnen positioneren in de markt. We zijn ons eigen product.  We proberen zo succesvol mogelijk te zijn en dit het liefst zonder te falen. Niet alleen op school of op het werk, maar ook in de vrije tijd leggen we de lat hoog om de beste te zijn. Die prestatiemaatschappij laat zijn sporen achter, niet alleen bij volwassenen maar ook bij jongeren. Zij zijn een gevoelig doelwit voor de druk die er heerst rondom hen. Deze soort maatschappij geeft vele nadelen met zich mee. De bekendste gevolgen zijn burn-out, depressies en zo verder.  Doorheen de vele verwachtingen moeten zij nog steeds zichzelf kunnen zijn. Zichzelf zijn kan voor jongeren een grote uitdaging betekenen.

Hoe zichzelf zijn in zo een maatschappij?

In een prestatiemaatschappij is een uitlaatklep voor jongeren een noodzaak. Wat we kunnen afleiden uit onderzoek van Jeugddienst In Petto blijkt dat jongeren het meest gelukkig zijn bij hun vrienden. Jongeren kunnen zichzelf zijn bij vrienden en schamen zich hier niet voor. Hierbij is praten een zeer belangrijk element van de vriendschappen. Door het hart te luchten gaan jongeren opnieuw zichzelf zijn omdat er voor echte vrienden niets wordt verwacht. In het onderzoek wordt gesteld dat op de tweede plaats jongeren het thuis gelukkigst zijn. (Vettenburg, Deklerck, Siongers, & (red.), 2009)

“Ik voel dat onze maatschappij te veel druk legt op jonge mensen en er te veel verwachtingen zijn. Ik kan mezelf niet altijd zijn omdat ik verplichtingen heb die ik ‘moet’ doen.”

–        Anoniem

Een jongere blijft (meer) zichzelf wanneer haar of zijn welbevinden goed gaat. De zelfwaarde is hier van cruciaal belang. Doordat dat jongeren zichtzelf zoeken – wat ze leuk vinden, niet leuk vinden, seksuele interesses etc. – en dus eigenlijk doorheen hun jongeren zijn verschillende fasen afleggen, komen ze tot een persoon met eigen kenmerken, interesses en zo voort.

Uit onze bevraging via de Viral Challenge: wie ben ik? (zie ook onze eerdere bijdrage) vertelden 59 jongeren ons dat door de druk die er vooral heerst op school en werk, ze belemmerd worden om zichzelf te zijn. De hoge verwachtingen zorgen voor een barrière en de druk wordt te hoog. We zien dat deze jongeren hun vrienden en interesses als uitlaatklep gebruiken om zo tot zichzelf te komen en zichzelf te zijn.

Het wordt in deze maatschappij nogal vaak vergeten, maar onze dag zou beter beginnen met iets wat we zelf aangenaam vinden en niet met wat we ‘moeten’ doen. Bijvoorbeeld door eens een keer niet de dag met onze inbox te beginnen, maar met wat we zelf belangrijk vinden. Of door de notificaties van onze e-mail en sociale media uit te zetten, zodat we ons langer kunnen concentreren op een bezigheid die voldoening geeft. Of door vaker ‘nee’ te antwoorden op uitnodigingen (zodat onze ‘ja’s’ beter worden).

We zien dat de jongeren die ons bereikten, voornamelijk druk voelen vanuit school om goed te presteren, maar ook vanuit hun werk. Hierdoor voelen jongeren zich vandaag de dag minder zichzelf, ook omdat die prestatiedruk hun belemmert om iets te doen voor hun zelf. We kunnen jongeren alleen maar aanraden om zoveel mogelijk tijd de investeren in zichzelf en de dag te starten met wat jezelf belangrijk en aangenaam vindt.

 

Bibliografie

De Bruyckere , P., & Smits, B. (2015). Ik was 10 in 2015. Leuven en Culemborg: Lannoo Campus en AnderZ.

Pfauth, E-J, Verkade, T, & Hofstede, B. (2017, april). Prestatiemaatschappij Gelukkig zijn in een wereld die draait om succes . Opgehaald van De Correspondent: https://decorrespondent.nl/10001/prestatiemaatschappij-gelukkig-zijn-in-een-wereld-die-draait-om-succes/281958193-65a74463

Han, B. C., & Schuitemaker, F. (2012). De vermoeide samenleving. Van Gennep.

Vettenburg, N., Deklerck, J., & Siongers, J. (2009). Gaat het goed met de Vlaamse jongeren? In N. Vettenburg, J. Deklerck, J. Siongers, & (red.), Jongeren binnenstebuiten. Thema’s uit het jongerenleven onderzocht (pp. 23-25). Leuven/ Den Haag: ACCO.

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertenties

One comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s