Wat is de invloed van sociale media op de “filterbubbel” van jongeren?

Door: Jens De Wulf, Cato Cuyvers, Pauline Noest en Nina Tytgat

In deze verkenning rond de filterbubbel van jongeren bekijken we hoe sociale media die filterbubbel kunnen beïnvloeden. Jongeren spenderen veel van hun vrije tijd aan sociale media, het is een belangrijk deel van hun ‘ruimte’. Maar in die ruimte gebeurt vaak een selectie van wat de jongeren al dan niet te zien krijgen.  We zullen ingaan op wat een filterbubbel is. We bekijken ook of deze filterbubbel al bestond nog voor de uitvinding van digitale en sociale media en gaan vervolgens in op hoe sociale media de filterbubbel van jongeren kunnen beïnvloeden.

Wat is een filterbubbel?

Jouw filterbubbel is een informatieluchtbel die beïnvloed wordt door de media. De media beslissen wat jij te zien of te horen krijgt. De digitale media bijvoorbeeld verzamelen gegevens over jouw surfgedrag. Aan de hand van deze informatie bepalen ze wat jij te zien krijgt. Wat jij te zien krijgt op je wall wordt dus gepersonaliseerd. Iedereen zal dus iets anders te zien krijgen.

Een uitgebreidere omschrijving van wat een filterbubbel precies is, lees je in longread die binnenkort verschijnt onder de titel “Wat is de link tussen intellectuele isolatie en de filterbubbel bij jongeren?”

Was er voor het ontstaan van digitale media al sprake van een filterbubbel?

Welke soort media je raadpleegt beïnvloeden ook je filterbubbel. Bijvoorbeeld als je over eenzelfde gebeurtenis een artikel raadpleegt in Het Laatste Nieuws zal je een ander beeld krijgen over dit onderwerp dan als je De Morgen raadpleegt. De media geven feiten weer vanuit een bepaald perspectief. Een perspectief die jou ook opgedrongen wordt als je deze media raadpleegt. Het zijn dus niet enkel de digitale media, maar ook andere soorten media die je blik op bepaalde zaken kunnen kanaliseren zoals kranten, tijdschriften en radiozenders. In al deze vormen van media zijn er veel verschillende opinies, selecties van informatie, voor ieder wat wils. Kies je voor de Humo of voor de Knack? Kies je voor Studio Brussel of voor Klara? Het verschil tussen deze klassieke media en de digitale media is dat je nog steeds zelf kiest welke zender, krant of tijdschrift je luistert of leest. Die keuze is mogelijk nog deels bewust, maar bij de filterbubbel in een digitale wereld is dat keuzemoment nog moeilijker. Algoritmes bepalen meer wat je te zien krijgt op basis van je voor- en afkeuren en zo krijg je vooral nog thema’s voorgeschoteld die in jouw interessegebied liggen. De keuze wordt eerder voor jou gemaakt.

Hoe beïnvloedt sociale media de filterbubbel van jongeren?

Jongeren spenderen veel van hun vrije tijd aan sociale media, zie oa onderzoek van Oosterveer in Nederland of Apestaartjaren in Vlaanderen. Sociale media maken zelf keuzes in wat de gebruikers al dan niet te zien krijgen in de overvloed van berichten, maar ook in de suggesties die je krijgt speelt selectie door algoritmes een rol. Hoe werkt dit bijvoorbeeld bij Pinterest? Je vult een zoekterm in, en je kunt de resultaten opslaan op je persoonlijk prikbord. Pinterest kijkt zorgvuldig naar elke foto die je opslaat en geeft op basis hiervan suggesties. Instagram werkt op een vergelijkbare manier. Naast de foto’s van de personen die je volgt – iets wat je zelf kiest -, kun je ook “ontdekken”. Tijdens het ontdekken onthoudt Instagram welke foto’s je hebt geliked en welke accounts je hebt bezocht. Op basis hiervan krijg je steeds meer van soortgelijke accounts of foto’s te zien. Soms heb je de mogelijkheid dit uit te schakelen door de optie “minder soortgelijke berichten weergeven” in te schakelen, wat het algoritme helpt het aanbod te verfijnen. Zo krijg je een steeds meer gepersonaliseerd aanbod waarbij steeds meer filters spelen. Je kan ook actief op zoek gaan naar andere zienswijzen en inzichten die minder met je eigen mening stroken, maar dan hiervoor moet je moeite doen.

Besluit

Dergelijke gepersonaliseerde, sociale media spelen een grote rol in het beïnvloeden van de filterbubbel van jongeren. Enerzijds wordt de filterbubbel van jongeren vernauwd door het personaliseren van inhoud op sociale media. Anderzijds bieden de sociale media ook heel veel mogelijkheden door de ruime netwerken die ze vormen. Zo kan je een filterbubbel tegengaan al kost dit wel wat meer moeite van de gebruiker.

Bibliografie

Filter bubble. (2016). Opgehaald van mediawijsheid.nl: https://www.mediawijsheid.nl/filterbubble/

Grootste deel media tijd gaat naar TV. (2014, augustus maandag 18). Opgehaald van stichting filmonderzoek: http://www.filmonderzoek.nl/grootste-deel-media-tijd-gaat-naar-tv

Hoe werkt een filter bubble.  (2016). Opgehaald van mediawijsheid.nl: https://www.mediawijsheid.nl/veelgestelde-vraag/hoe-werkt-de-filter-bubble/

Invloed van de media. (2016). Opgehaald van mediawijsheid.nl: https://www.mediawijsheid.nl/invloed-media/

Oosterveer, D. (2002-2017). Het socialmediagebruik van jongeren: SnapChat is hot, Twitter not. Opgehaald van Marketingfacts: http://www.marketingfacts.nl/berichten/het-socialmediagebruik-van-jongeren-snapchat-is-hot-twitter-not

Pariser, E. (2011). The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You. New York: The Penguin Press.

Pariser, E. (2011, Maart). Opgelet met online filtering! . Opgehaald van TED: https://www.ted.com/talks/eli_pariser_beware_online_filter_bubbles?language=nl

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s