Cultuureducatie in de Eindtermen – longread 2

Auteurs: Annelies Houtteman, Scarlett Henrist, Lisa Pister en Karolien De Roos

Deze longread bouwt verder op deze longread.

‘Met de jaren is de diversiteit van de vakoverschrijdende eindtermen toegenomen. Dit wijst erop dat er vanuit de maatschappij steeds meer een beroep wordt gedaan op het onderwijs om jongeren competenties in zeer uiteenlopende domeinen bij te brengen. Toch schiet het onderwijs, in onze ogen, nog te kort op vlak van cultuureducatie.’ (Vlaanderen, 2010)

Cultuureducatie is een abstract begrip. Veel leerkrachten zullen zuchten wanneer ze dit omslachtig begrip horen. En dat is jammer. Wij zijn van mening dat dit helemaal geen abstract iets zou moeten zijn. Jongeren hebben nood aan een zicht op cultuur. Dit kan een ruimere invulling krijgen, zoals op politiek of maatschappelijk vlak, maar telkens opnieuw vertrekkend vanuit een artistieke benadering.

In de VOET’en, de recentste versie uit 2010, komen er een aantal cultuurgerichte begrippen en doelen aan bod. In de stam worden woorden zoals ‘creativiteit’, ‘kritisch denken’ en ‘mediawijsheid’ als sleutelcompetenties aangehaald. Deze begrippen lenen er toe om ook artistieke en culturele einddoelen te stellen. In de verschillende contexten komt er ook af en toe een doel bij die wel aandacht geeft aan cultuureducatie, bijvoorbeeld:

  • Herkennen de impact van cultuur- en kunstbeleving op het eigen gevoelsleven en gedrag en dat van anderen. (mentale gezondheid)
  • Beargumenteren, in dialoog met anderen, de dynamiek in hun voorkeur voor bepaalde cultuur- en kunstuitingen. (sociorelationele ontwikkeling)
  • Gebruiken cultuur- en kunstuitingen om begrip op te brengen voor de leefwereld van anderen.
  • Beargumenteren, in dialoog met anderen, de dynamiek in hun voorkeur voor bepaalde cultuur- en kunstuitingen. (socioculturele samenleving)
  • Gebruiken cultuur- en kunstuitingen om begrip op te brengen voor de leefwereld van anderen. (socioculturele samenleving)

Er is wel degelijk rekening gehouden met cultuureducatie, maar ook hier blijft dit voor ons te abstract en gering. We moeten ook rekening houden met de fel veranderde wereld. De grenzen tussen landen vervagen en de klas van vandaag zal binnen vijf jaar niet meer bestaan. De scholen worden meer multicultureel, dus waarom houden we daar geen rekening mee? De leerlingen in de klas van morgen komen uit verschillende culturen, hebben verscheidene achtergronden, waarom zouden we hier als leerkracht niets mee doen?

Deze multiculturele gerichtheid kan mooie kansen bieden om alle leerlingen meer culturele wijsheid bij te brengen. De ideale media daarvoor kan kunst zijn. Aan de hand van artistieke en creatieve achtergronden zou je leerlingen bewuster kunnen maken van deze verscheidenheid aan culturen.
We kunnen ervoor zorgen dat nieuwe eindtermen voor creatieve vorming meer gericht zijn op de cultuuropvoeding vanuit het perspectief van de kunst.

Net als de meeste doelen zijn ook deze redelijk ruim en abstract geformuleerd. Wij hopen om een aanleiding te geven tot het vormen van concretere doelstellingen, die voor leerkrachten makkelijk hanteerbaar zijn.
Wij gaan op zoek naar eindtermen waar we eveneens rekening zullen zouden met behoud van een voldoende brede basisvorming en ogen op een haalbaar pakket met duidelijke eindtermen.

Het ordeningskader met de thematische beschrijving van de eindtermen:

longread cultuur

In deze contexten vindt men eindtermen terug die essentieel en typisch zijn voor de betrokken context.


Context 5, 6 en 7 bevatten eindtermen die te maken hebben met de politiek-juridische, socio-economische en socioculturele dimensies van de samenleving.
Jongeren zijn niet alleen ‘burgers in wording’, maar maken ook tijdens hun schooltijd deel uit van de samenleving en van de school die daar een afspiegeling van is.

Bij/in deze laatste contexten zouden wij graag een plaats vinden voor onze cultuureducatie.
Zoals we in het begin al eens aangehaald hebben zou dit een ruimere invulling kunnen krijgen, zoals op politiek of maatschappelijk vlak, maar telkens opnieuw vertrekkend vanuit een artistieke benadering.

Dan doelen we vooral op context 7, waar er verwezen wordt naar hetgeen maatschappelijk en onderwijskundig belangrijk wordt geacht voor het samenleven in een multiculturele en democratische samenleving als de onze.

1. de samenlevingscultuur als een dynamisch gegeven en als resultaat van een sociale interactie tussen mensen en groep en beleid;
2. samenleving als realiteit van diverse subgroepen en van onderlinge verschillen tussen mensen;
3. herinneringseducatie als middel om vanuit een leerzaam omzien naar negatieve en positieve gebeurtenissen uit het eigen verleden en dat van samenlevingen elders in Europa of de wereld, te leren hoe het met de samenleving verder moet;
4. betekenis van conflicten, zowel mondiaal als cultuurgebonden;
5. kunstgerelateerde cultuurexploratie als onderdeel van de sociale identiteit, sociale interactie en maatschappelijke participatie. Door bewust om te gaan met kunst, media en erfgoed vat krijgen op zowel individuele als sociale leerprocessen, is hierbij de boodschap.

Nieuwe eindtermen die we willen voorstellen:

  1. De samenlevingscultuur bestuderen uit verschillende culturen als een dynamisch gegeven en als resultaat tussen mensen en groep en beleid;
  2. Kunstgerelateerde cultuurexploratie om de samenleving als een mondiaal gegeven en als realiteit van diverse groepen en subgroepen en van onderlinge verschillen tussen mensen aan te kaarten;
  3. Herinneringseducatie als middel om vanuit een leerzaam omzien naar negatieve en positieve gebeurtenissen uit het eigen verleden en dat van samenlevingen elders in Europa of de wereld, te leren hoe het met de samenleving verder moet.
    4. De culturele achtergrond van verschillende leerlingen verkennen via artistieke en creatieve wegen, waarbij kunst een meerwaarde biedt.
  4. De impact van de multiculturele samenleving begrijpen en de voor- en nadelen hiervan kunnen aanbrengen.
  5. Politieke en sociale achtergronden van verschillende culturen aanbrengen bij leerlingen, met respect voor de bepaalde cultuur.

Cultuur is een belangrijk aspect van onze samenleving, alsook voor alle andere samenlevingen. Juist daarom vinden wij het zo belangrijk dat hier met de nodige aandacht naar gekeken wordt. We hopen dat de  culturele component niet vergeten wordt in de toekomst. De  toekomst die veel te bieden zal hebben op vlak van cultuurverscheidenheid, dus waarom er niet meteen ons werk van maken.

Bronnen:
Vlaanderen, O. (2010). /curriculum/publicaties/voet/voet2010.pdf. Opgehaald van http://www.ond.vlaanderen.be: http://www.ond.vlaanderen.be/curriculum/publicaties/voet/voet2010.pdf

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s