Cultuureducatie in de praktijk en de impact van cultuureducatie – longread 1

Auteurs: Annelies Houtteman, Scarlett Henrist, Lisa Pister en Karolien De Roos

Volgens ‘Art for Art’s Sake? The Impact of Arts Education’, een onderzoek in opdracht van de OESO, zijn skills als creativiteit en innovatie in toenemende mate cruciaal voor onze huidige economie. Kunst vervult vandaag een essentiële rol in de ontwikkeling van deze cruciale skills. Daarom verdient kunst volgens velen, naast andere vakken en inhouden, een blijvende plaats in het onderwijs. Dit klinkt heel mooi, maar hoe vertaalt zich dit naar de praktijk? En is de impact even rooskleurig als we gedacht hadden?

Hoe zit het momenteel met cultuureducatie in België?

Wanneer we aan medestudenten vragen of zij ooit al in contact zijn gekomen met cultuureducatie, zeggen de meesten volmondig ‘ja’. Maar wanneer we enkele voorbeelden vragen, blijft het even stil. We vragen wat cultuureducatie voor hen betekent. Laura antwoordde: ‘Literatuur- en kunstgeschiedenis bijbrengen, maar ook waarden en normen uit verschillende samenlevingen aan bod laten komen’. Eva antwoordde dan: ‘Het bijbrengen van kenmerken van bepaalde culturen aan de hand van taal, kunst, waarden en normen …’. Op welke manier kwamen die zaken dan aan bod? Uit de antwoorden bleek dan dat de lessen godsdienst een vaste waarde zijn in cultuureducatie, maar ook verschillende projecten vanuit de school zelf komen aan bod. Bijvoorbeeld een project waarbij de leerlingen elke week bij gezinnen van vreemde origine samen gingen koken en eten.

De gesubsidieerde cultuursector in Vlaanderen en Brussel is heel rijk en zeer verscheiden. Toch is de herkenbaarheid ervan voor sommige etnisch-culturele groepen heel beperkt. Velen onder hen beschouwen het aanbod als irrelevant en niet voor hen. We moeten dus meer aandacht hebben voor de behoeften, gevoeligheden en interesses van etnisch-culturele groepen om zo ook hun aandacht te trekken en interculturele ontmoetingen mogelijk te maken. (Vlaamse overheid , sd)

Maar heel belangrijk in Vlaanderen is de Cultuurdag voor toekomstige leerkrachten georganiseerd door de CANON Cultuurcel. CANON Cultuurcel baseert haar toekomstplannen op een missie die rechtstreeks uit de beleidsnota Onderwijs komt:

‘kunst- en cultuureducatie vormen een essentieel onderdeel van de persoonlijke en sociale ontwikkeling van kinderen en jongeren.’ Uit die centrale doelstelling distilleerde CANON drie uitdagingen. Een eerste uitdaging is om alle kinderen in Vlaanderen van goede cultuur- en kunsteducatie te laten genieten. Om brede aandacht voor cultuur in het onderwijs te stimuleren, hervormde CANON haar projectsubsidielijn dynamo. Dit combineert projectondersteuning met visieontwikkeling over cultuur op school. (Dekeyzer, 2010)

CANON Cultuurcel is ook je aanspreekpunt voor al je vragen rond mediawijsheid via ons platform ‘INgebeeld’, lezen voor onderwijs en onderzoek en beleid rond cultuureducatie -( http://www.canoncultuurcel.be/missie-visie#sthash.kEKNRFSV.dpuf)

Hoe gaat het met cultuureducatie in het buitenland?

In de inleiding hadden we het al over het feit dat vaardigheden als creativiteit en innovatie cruciaal voor onze huidige economie. In het rapport roept de OESO de diverse OESO-landen op om kunsteducatie – of onderwijs in de kunsten – blijvend binnen het onderwijs te ondersteunen en te verankeren. Kunsteducatie heeft tevens een invloed op motivatie, zelfzekerheid en sociale competenties van leerlingen en doet hen beter samenwerken en communiceren. Nog volgens het rapport concentreert de positieve invloed van kunsteducatie zich op ‘innovatieve vaardigheden’, wat zich uit in vrij denken, creativiteit en sociale – en gedragsvaardigheden.

Volgens Anne Bamford die de impact van cultuureducatie in de hele wereld onderzocht zijn er grote verschillen tussen de verschillende landen. Zij stelt dat Nederland voorop loopt op vlak van cultuureducatie.

Wat denken medestudenten/leerlingen hier over?

Wanneer we een beperkte rondvraag doen bij de studenten leerkracht secundair onderwijs, horen we vaak dezelfde zaken. De meeste collega-studenten zijn in het algemeen voor cultuureducatie, maar zeggen ook direct dat het moeilijk haalbaar is. Er zijn namelijk zoveel elementen waar je als leerkracht rekening mee moet houden, waardoor het begrip ‘cultuureducatie’ vele leerkrachten nog eens doet zuchten.

Sommige studenten vinden dat cultuureducatie ook enkel belangrijk is voor de toekomstige leerkrachten PO en PK.

In het onderzoek ‘Samen cultureel content’ onderzochten Lode Vermeersch, Leen Alaerts, Lysbeth Jans, Katrien Goossens, Koen Crul en Wim Lauwers in vier Vlaamse lerarenopleidingen wat lerarenopleiders nodig hebben om cultuureducatie te integreren in de eigen vakcontext. Dit gebeurde via een participatief praktijkonderzoek waarbij 34 lerarenopleiders samenwerkten in vijf professionele leergemeenschappen (PLG’s). In dit artikel beschrijven ze de opzet en resultaten van hun onderzoek.

De discussie over de implicaties van een geïntegreerde aanpak van cultuur in het onderwijs mag dan nog lopende zijn, de term cultuureducatie krijgt in onderzoek, beleid én praktijk steeds meer voet aan de grond. Ook worden de voordelen van een curriculum-brede aanpak van cultuur vanuit de theorie steeds meer benadrukt (Brewer, 2010). Dat maakt het echter nog geen realiteit in de onderwijspraktijk. Zo toont het evaluatieonderzoek van Bamford (2007) in Vlaanderen een versnipperd landschap, waarin culturele inhouden weliswaar vaak kwalitatief zijn, maar veelal toch beperkt blijven tot één of enkele disciplines, vakken of leraren. Ook in de geïntegreerde Vlaamse lerarenopleidingen – de lerarenopleidingen voor studenten zonder eerdere opleiding (Vermeersch, et al., 2015).

Bibliografie:

Bamford, A., & Haanstra, F. (2006). The WOW factor: een blijde maar slecht onderbouwde boodschap over de effecten van kunsteducatie. Kunstzone, tijdschrift voor kunst en cultuur in het onderwijs.

Canon Cultuurcel & CSJM . (2016). Dag van de cultuureducatie 2016. Opgehaald van Dag van de cultuureducatie : http://www.dagvandecultuureducatie.be/

Dekeyzer, B. (2010). Education through art – Kunst- en cultuureducatie als motor van leren . Antwerpen – Apeldoorn: Garant .

Vermeersch, L., Alaerts, L., Jans, L., Goossens, K., Crul, K., & Lauwers, W. (2015). Leergemeenschappen maken de horizontale connectie: cultuureducatie in de lerarenopleiding. Opgehaald van CANON Cultuurcel : http://www.canoncultuurcel.be/sites/default/files/ce42_2015_leergemeenschappen_maken_de_horizontale_connectie_1.pdf

Vlaamse Overheid . (sd). Cultuur . Opgehaald van Vlaamse Overheid : https://cjsm.be/cultuur/themas/cultureel-leren-en-cultuureducatie/een-globaal-perspectief/art-arts-sake-impact-arts-education#sthash.U93go9Zc.dpuf

Vlaamse overheid . (sd). Interculturaliseren . Opgehaald van Cultuur van de Vlaamse overheid : https://cjsm.be/cultuur/themas/diversiteit/interculturaliseren

Wikipedia . (2016, Maart ). Cultuureducatie . Opgehaald van Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Cultuureducatie

Advertenties

One comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s