Kan je creativiteit downloaden? Een brainstorm met jongeren over de toekomst

Auteurs: Ruth Mertens, Laura Pollet, Lars Vlassenbroeck, Ina De Greef, Lanka Stallaert en Céline Pots

Voorwoord

Dat onze wereld zoals we ze nu kennen er binnen enkele jaren anders zal uitzien, is wellicht een feit. We evolueren zo snel. Er worden elke dag nieuwe dingen uitgevonden. Maar is dat nu een positieve of een negatieve zaak? Gaan we niet te snel? Wat als de evolutie op een bepaald moment stopt omdat we alles al hebben uitgevonden?

Wij, als PK- studenten, zijn elke dag creatief bezig, maar wat als creativiteit niet meer zou bestaan, of het een heel andere vorm zou aannemen dan dat het nu doet? Wat zal er gebeuren met creativiteit in de toekomst? Bestaat Project Kunstvakken dan nog wel? Wie weet geven we binnen zoveel jaar wel workshops over robotkunst? We leren nu over kunst die door grote kunstenaars, die jaren geleden leefden, gemaakt is, maar wie weet gaat al deze kunst en al deze cultuur in de toekomst wel verloren of wordt het niet meer als kunst gezien.

Over al deze vragen gingen we in gesprek met 25 Gentse leerlingen, nadenkend over de toekomst.

Hoe zou de toekomst er kunnen uitzien?

Om een duidelijker beeld te krijgen van wat er nog overblijft van creativiteit, schetsen we voor jullie eerst een beeld dat tieners nu hebben van de toekomst. Verrassend genoeg denkt een grote meerderheid dat onze wereld later vol zal zijn met robots en wat nog verrassender is, ze hebben schrik van robots. We haalden een paar stellingen aan waar de leerlingen een uitgesproken mening over hadden.

Stelling 1: ‘Wat als robots bijna alles over zouden nemen?’

De leerlingen hebben schrik dat de robots slimmer zullen worden dan mensen, dat we daardoor geen jobs meer zullen hebben, of toch een pak minder jobs. Al waren de bevraagde jongeren tijdens ons gesprek het er wel over eens dat sommige jobs om morele redenen niet kunnen uitgevoerd worden door robots. Ze denken dan bijvoorbeeld dat een rechter niet zou kunnen vervangen worden door een robot omdat een robot enkel met een rationeel oog zou kijken naar de rechtszaken, maar in sommige gevallen het morele hier ook een rol speelt. Ook zeggen de leerlingen dat ondanks dat er robots zullen komen er altijd mensen zullen nodig zijn om deze robots te bedienen. Zo verdwijnen er wel jobs maar komen er ook nieuwe bij.

Een interessant antwoord van een leerling was dat robots inderdaad jobs zouden overnemen maar dat mensen meer zouden betalen als het door mensen gemaakt zou worden. Er zal dan een soort van label op de producten worden geplakt dat je kan zien dat het door mensen of robots werd gemaakt. De producten die door mensen worden gemaakt zullen natuurlijk wel duurder en exclusiever zijn.

Stelling 2: ‘Als we altijd zouden blijven evolueren, komt er dan ooit niet eens een stop? Zal kunst altijd blijven bestaan?’

Hier was er een duidelijk besluit. Er zal wel eens een terugslag zijn, maar we blijven altijd evolueren en vernieuwen. De mens heeft die drang nu eenmaal in zich. Mensen zijn bang voor wat nog komen zal. Honderd jaar geleden dacht de mens ook dat dit het einde was. Ze dachten dat ze alles al hadden uitgevonden maar toch bleef de technologie evolueren. Onze hersenen kunnen gewoon niet verder denken dan wat als is en dat is wat ons beangstigt.

Met de boodschap dat we blijven evolueren, krijgen we ook een antwoord op de vraag of kunst (creativiteit) voor deze jongeren altijd zal blijven bestaan. Mensen zullen altijd de drang hebben om iets te creëeren. 

Rozengeur en maneschijn

Het lijkt nu dat deze personen de toekomst niet echt rooskleurig zien, maar dat is niet helemaal waar. Op de meeste vlakken zijn ze vooral afwachtend. Er heerst vooral een we-zien-het-wel-als-het-zo-ver-is-mentaliteit. Ze zien ook positieve kanten aan de toekomst. Evolutie is nu eenmaal nodig. We mogen gewoon niet overdrijven en morele waarden niet vergeten.

Stelling 3: ‘Als er een app zou zijn voor creativiteit, wie is dan de kunstenaar?’

Kunst?

Wat is kunst nu eigenlijk? Hier bestaat niet echt een definitie voor. Iedereen bekijkt kunst op een andere manier of interpreteert kunst op een andere manier. Het belangrijkste is dat er altijd mensen zullen zijn die bepaalde voorwerpen als kunst zullen aanzien. Kunst is op de eerste plaats vooral een uitdrukkingsvorm en niet alleen grote kunstenaars kunnen kunst maken.

Vb.: Is een punt op een blad kunst? Voor sommigen wel en voor sommigen niet. Je kiest zelf of je het als kunst wil zien.

Volgens enkele leerlingen is kunst pas kunst als je bekend bent. Volgens andere leerlingen is dit niet waar. Zij vinden dat als jij iets maakt en jij vindt het kunst het jouw kunstwerk is. Voor hen valt kunst niet de definiëren. Als jij iets kunst vindt, is het kunst. In het nadenken over Kunst van de toekomst verwachten de leerlingen dat kunst veel complexer zal worden dan wij ons kunnen voorstellen.

Voorbeeld uit de kunst: David Hockney: Een schilderij gemaakt op de Tablet.

Is creativiteit gedoemd?

Na brainstorm over kunst in het algemeen, begonnen we het onderwerp met de leerlingen te verbreden. Hoe zit het met creativiteit?

Geen paniek!

De kan dat creativiteit verloren gaat is klein tot onbestaande. Niet binnen 10 jaar en ook niet binnen 1 000 000 jaar. De mensen hebben de drang om te creëren en dat zal altijd zo blijven. Dit wil niet zeggen dat ze altijd iets moeten creëren, maar ze kunnen wel altijd vernieuwen, verbeteren en veranderen. Wat wel zou kunnen gebeuren is dat kunst in de toekomst er wel eens heel anders zou kunnen uitzien dan nu.

Nog een geruststelling! De kunst van vroeger, van vroegere culturen,… zal waarschijnlijk ook blijven bestaan. Mensen zijn trots op hun creaties en gaan die ook willen bewaren. Ze zullen ook altijd gebruikt worden als studiematerialen over vroegere tijden.

Stelling 4: ‘Wat als er een robot wordt uitgevonden die kunst kan maken. Wie is dan de kunstenaar, de robot of de maker van de robot. Is dit dan nog kunst.’

Hier waren de meningen verdeeld. De meesten vonden dit nog kunst. Je gebruikt eigenlijk gewoon een ander materiaal, i.p.v. van een penseel te gebruiken gebruik je nu een robot. Het is nog steeds een creatie, maar in hoeverre heb je nog controle over het eindresultaat? En als iedereen deze machine kan gebruiken, is er dan nog sprake van creativiteit? Is het idee belangrijker dan het eindresultaat?

De leerlingen vonden deze stelling moeilijk, het ene sluit het andere niet uit. De ene helft vond de ontwerper van de machine de persoon die iets gecreëerd heeft en de andere helft vond het een mecanicien. Er werd hier niet echt een besluit voor gevonden.

Stelling 5: ‘Als robots kunst kunnen maken, waarom zouden we dan zelf nog kunst maken?’

Zoals hiervoor al werd gezegd hebben mensen de drang om te creëren, zelfs al hebben ze een robot die het voor hun zou kunnen doen.

Als robots veel werk zouden overnemen van de mensen, zou er zelfs nog meer tijd zijn voor creativiteit, en zou er dus meer kunst gemaakt worden. Mensen zouden kleine projectjes kunnen opstarten dat ze normaal niet zouden zien zitten door tijdgebrek. Het zou dus zelfs kunnen dat creativiteit toeneemt als robots toenemen.

Stelling 6: ‘Wat als we creativiteit inplanten bij mensen aan de hand van een chip.’

Wat komt nog van onszelf? Creëren we nog zelf of doet de chip al het werk voor ons? De leerlingen vinden een chip onzin. Het maken of creëren van iets moet nog steeds uit ons komen. Iedereen heeft een vorm van creativiteit in zich, waarom zou je dit vervangen door een chip. Creativiteit is niet te manipuleren.

Stelling 7: ‘Moet je origineel zijn om creatief te zijn?’

Iedereen heeft wel al eens een selfie gemaakt en iedereen kan dit, maar zijn we dan nog creatief? De meningen zijn hierover verdeeld. Sommigen vinden dit absoluut niet creatief. Het is gewoon een hype. Anderen vinden het dan weer een uitdaging. Het is inderdaad waar dat iedereen het kan en doet, maar dan is juist de uitdaging om in die hype origineel te zijn.

Stelling 8: Zijn reproducties creaties/kunst?

Andy Warhol is een kunstenaar die reclames, alledaagse voorwerpen,… integreert in kunst. Is dit dan kunst? De meesten vinden van wel, je doet er iets anders mee. Je vernieuwt het, gebruikt het op een andere manier,… Reproducties zijn dus nog steeds creaties, kunst.

Besluit!

Het einde is volgens de jongeren waarmee we een gesprek hadden absoluut nog niet in zicht! We hoeven niet bang te zijn voor de toekomst, alhoewel de jongeren wel de robots een stuk vrezen. Er zal inderdaad veel veranderen. We kunnen niet met zekerheid zeggen wat we in de toekomst kunnen verwachten, maar volgens de jongeren die we bevroegen zal creativiteit altijd blijven bestaan. Misschien niet in de vorm zoals we het nu kennen, maar dat is niet erg. Alles evolueert, dus waarom creativiteit en ook kunst niet? Het enige wat we wel weten, is dat het aan ons is. We mogen onszelf niet onderschatten, maar ook niet overschatten. We moeten positief blijven, want de toekomst ligt in onze handen.

Bronnen:

arttechlaw. (2015). Robots Are People, Too! Let’s Steal Their Ideas. Opgehaald van arttechlaw: http://arttechlaw.com/robots-are-people-too-lets-steal-their-ideas

danscartoons. (sd). Cartoon Catalog: Robots (27 cartoons). Opgehaald van danscartoons: http://danscartoons.com/category/robots/page/4/

joyreactor. (sd). comics-WUMO-kids-future-529251. Opgehaald van joyreactors: http://img1.joyreactor.com/pics/post/comics-WUMO-kids-future-529251.jpeg

toonpool. (2015). Cartoons » Newest cartoons. Opgehaald van toonpool: http://www.toonpool.com/cartoons/Lets%20build%20our%20future%20together_80729

 

 


 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s