“Me will never be an adult, NEVA!”, over de toekomst van jeugd

Auteurs: Sien Biesemans, Riet D’hoore, Marie Joostens, Joachim Mares en Anne-Sophie Vandaele

Als toekomstige leerkrachten staan we dicht bij de jeugd. Daarom interesseert het ons om stil te staan bij de toekomstige jeugd. Door stages te lopen merken we dat er nu al een verschil is tussen hoe wij zijn opgegroeid en hoe de jongeren van nu opgroeien. Als goede leerkracht in de toekomst vinden wij dat we op de hoogte moeten zijn van het reilen en zeilen van de jeugd. Als leerkrachten moeten we durven verder kijken dan de nabije toekomst. Daarom hebben we onderzocht wat de perceptie van de maatschappij is op de leeftijd waarop jongeren volwassen zijn en hoe dit in de toekomst zal veranderen als we steeds langer leven.

Hierbij bespreken we de factoren die voor een relevante invloed kunnen zorgen. Met andere woorden in hoeverre zal de leeftijd van jongeren waarop de maatschappij hen als volwassen acht, veranderen.

Om de perceptie over de toekomstige jeugd te bespreken, moeten we eerst het beeld op de jeugd van vandaag begrijpen. Daarom is het belangrijk om even terug te keren in de tijd, om de interculturaliteit van deze wereld niet uit het oog te verliezen en daarnaast ook de wetenschappelijke vordering te bespreken.

Als eerste bespreken we de ontwikkeling van het huidig kind- en jongerenbeeld, welke elementen hiertoe bijgedragen hebben en welke oplossingen de experts voorstellen voor de tekorten bij deze perceptie. Daarna wordt beschreven hoe de jeugd denkt en leeft, vandaag in Vlaanderen. Als derde komen de overgangsrituelen bij de mondiale jeugd aan bod. Een andere belangrijke factor die invloed kan hebben op het al dan niet veranderen van de grens waarop jongeren volwassen geacht worden, is de mogelijkheid om langer te kunnen leven. Wanneer jongeren vroeger of later volwassen beschouwd worden, zullen wetten in de toekomst aangepast moeten worden om aan de realiteit te voldoen. Als laatste brainstormen abstract over het ‘wat als’ idee van de toekomst.

De ontwikkeling van het huidig kind- en jongerenbeeld

postmanNeil Postman stuurde bij het begin van de jaren tachtig een grote onrust de wereld in over de sterk toenemende invloed van televisie op de leefwereld van kinderen en jongeren. Postman sprak hierbij over een verdwijnend kindzijn. De keuze aan vrijetijdsbestedingen wordt steeds uitgebreider en complexer. Daarbij wordt gesteld dat kinderen doorheen hun kindertijd gejaagd worden en daarbij een zware druk voelen om zo snel mogelijk successen te bereiken en zo snel mogelijk volwassen te worden.

Kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen stelt dat Postman iets belangrijk over het hoofd ziet. “We hielden heel lang van het kind als engel, (…) die vooral beschermd diende te worden tegen de boze, harde en cynische, echte wereld. Tot Tom Sawyer en Pietje Bell hun intrede maakten. (…) Het zou het begin betekenen van onze waardering voor het mondige kind, een beeld dat vandaag steeds sterker aan belang wint. Een uitspraak als ‘Kinderen kunnen geen kind meer zijn’ is bijgevolg bijzonder moeilijk te verdedigen. Het suggereert immers te sterk dat er één vastomlijnde definitie van het kind zou bestaan. En dat is niet alleen ahistorisch, maar houdt bovendien geen rekening met de soms grote culturele verschillen in wat als voor de kindertijd wenselijk wordt beschouwd.” (Vanobbergen, 2014)

Doorbraak van de idee van de gelukkige kindertijd

Op het eind van de 19de eeuw gaat het belang van een gelukkige kindertijd steeds toenemen (wettelijke en wetenschappelijke verankering). We willen zeker zijn dat kinderen zich tot ‘normale’ volwassenen ontwikkelen. Vanobbergen haalt drie maatschappelijke ontwikkelingen aan die hierin een centrale rol hebben gespeeld:

(1) de doorbraak van de commerciële kinderindustrie,

(2) een doorgedreven professionalisering van opvoeding en

(3) het dalende sterftecijfer bij kinderen.

“De sentimentele waarde van kinderen en kindzijn komt voortaan centraal te staan. Van een kind werd liefde, een lach en emotionele voldoening verwacht, geen geld of arbeid. (…) In contrast met de moraliserende en didactische aanpak van de eerste helft van de 19de eeuw, worden ouders aangemoedigd om samen met hun kinderen van de vrijgekomen tijd te genieten. De vrije tijd had echter niet alleen genieten tot doel, maar was een extra mogelijkheid om de persoonlijke ontwikkeling van kinderen te stimuleren.” (Vanobbergen, 2014)

campbell

Kinderen zijn geen kinderen meer

We keren terug naar Postman. De vraag of kinderen nog kinderen kunnen zijn maakt de grote angst voor het nieuwe in onze samenleving duidelijk. Kinderen worden als een ongedifferentieerde massa aanschouwd waarbij enige vorm van diversiteit vergeten wordt. Of zoals Joost Vandecasteele zo mooi verwoordde: “We zijn fundamentalisten in onze normaliteit geworden.” (Vandecasteele, 2015) We mogen kinderen prikkelen en verontrusten. Bruno Vanobbergen geeft hierbij een ambitieus toekomstbeeld. “We moeten met z’n allen de illusie van het maakbare kind en zijn geluk opgeven. Dit vraagt vertrouwen in de veerkracht van kinderen en terughoudendheid van alle deskundigen.” (Vanobbergen, 2014) Ook Joost Vandecasteele geeft een gelijkaardig advies voor de toekomst: “Het enige wat je als jongere kan doen is kritisch zijn en je niet laten inpakken door alles wat je aangeboden krijgt.” (Vandecasteele, 2015) In het boek Kinderdromen van Peter Adriaenssens wordt het als volgt weergegeven: “Jongeren moeten zich niet uit het veld laten slaan door doemscenario’s en grimmige vooruitzichten. Je hebt maar één optie en dat is doen wat nodig is.” (Adriaenssens, Beeckman, Callebaut, & Beel, 2014) 

Actuele jeugd bij ons

Is de jeugd bij ons veranderd in vergelijking met de jongeren van twintig jaar geleden? “Zeker”, is het antwoord die menig ouderen luidkeels roepen. Grootouders die nostalgisch bij elk familiefeest: “Bij ons kon dat toch allemaal niet hoor…” mompelen is slechts een van de bewijzen. Hieronder worden onderzoeksbevindingen beschreven die niet gebaseerd zijn op grootmoeders memoires.

Een nadeel dat zeker vermeld moet worden is dat elk longitudinaal onderzoek inzake jeugd binnen de kortste keren achterhaald kan worden, net omdat de jeugd, samen met technologie en media, zo snel verandert.

De jeugd is veranderd

Onze jongeren zijn door de jaren heen veranderd. “Ze zijn intelligenter, zelfbewuster en hebben meer zelfvertrouwen! En zijn veel rebelser!” wordt wel eens beweerd. Dit zijn allemaal heel aanneembare uitspraken en toch worden we met tegenstrijdige onderzoeksresultaten tegen de muur gezet. Onderzoeken hebben inderdaad uitgewezen dat de kennis van een zestien jarige nu hoger ligt dan die van een jongere in de jaren tachtig, ook dat jongeren zelfbewuster zijn, maar hoe verklaart men dan de hoge zelfmoordcijfers bij jeugd? Idem telt voor het onderzoek rond geluk en jongeren: de helft van onze jeugd beweert oprecht gelukkig te zijn en slechts een zevende ongelukkig. Hoe verklaren we dan het recordaantal probleemjongeren? We willen besluiten dat het hele concept jongeren een paradox is. (Valkenburg, 2014)

De ‘gewone’ jeugd valt uit de boot

Jongeren worden elke dag opnieuw in een samenleving van materialisme gegooid en moeten elke dag presteren in onze succesmaatschappij. Jongeren die wel in deze maatschappij kunnen meedraaien worden onmiddellijk opgemerkt en worden een deel van de maalmachine: media. Hoe boksen gewone jongeren hier tegenop? Hoe ziet dit eruit voor de jeugd van morgen?

Blehri Lleshi is een jongerenwerker in Brussel en krijgt dagelijks te maken met probleemjongeren. Volgens hem is het onze maatschappij, de kwetsbare opvoeding die gegeven wordt en de visie van de samenleving die deze probleemjongeren creëert. Hij gelooft weliswaar wel nog in deze jongeren: “(… ) als je hen verantwoordelijkheid geeft in een boeiend project, sta je ervan versteld wat ze allemaal kunnen.” (Lleshi, 2012)

Jeugd, een constante constructie

Is onze jeugd eerder het kwetsbare kind of eerder de mondige rebel? Deze weerloze opvoeding die gegeven wordt, zou het kind passief en kwetsbaar maken. Het onschuldige kind weghouden van de boze wereld daarbuiten en beschermen van de media. Daar lijnrecht tegenover staat de mondige generatie waar menig grootvaders het over hebben. Een jongere wil zijn stem laten horen en onrust stoken in moeders huishouden. Waar vroeger punkers, skinheads, rock ’n rollers een boodschap hadden zit onze jeugd nu met een lege tekstballon. Of net niet? Want jongeren van verschillende sociale achtergronden vormen nu tribes en verenigen zich achter eenzelfde boodschap.

We kunnen enkel besluiten dat onze jeugd nu niet in hokjes gezet kan worden. De jongeren van de toekomst wordt gevormd door zijn eigen sociale constructie. Een jongvolwassene wordt van alle kanten beïnvloed in zijn omgeving. Milieu speelt een enorme rol in bepaalde levensfases van de jongere. We gaan pas over een tiental jaar kunnen besluiten hoe de jeugd van nu precies heeft gehandeld aan de hand een historische en socio-economische context.

Mondiale jeugd, nu!

Overgangsrituelen of rites de passage

In elke cultuur zijn er overgangsrituelen die ons helpen met de zoektocht naar onze identiteit. De nieuwe behoefte aan het kunnen verwoorden van de eigen identiteit geeft aan dat er een gevoel van onzekerheid of vervreemding is ontstaan. (Van Kerckhove, C., & Vens, E., 2015)

Overgangsrituelen vinden plaats op belangrijke gebeurtenissen in het leven op weg naar een eigen identiteit, voorbeelden zijn: geboortes, doopsels, de puberteit, huwelijken en begrafenissen. Deze overgangsrituelen of rites de passage zijn rituelen die veranderingen kenmerken in een sociale en/of seksuele status.

Een voorbeeld van een overgangsritueel om volwassen te worden is dat in Ethiopië bij de Karo, Hamar en Banna’s stammen. De ‘man in wording’ moet hierbij over vier gecastreerde mannelijke koeien springen. Dit overgangsritueel staat symbool voor de kindertijd die hij achter zich laat.

Filmpje 3:38 – 4:05

Een ander voorbeeld van een overgangsritueel is Bar Mitswa in de Joodse traditie voor jongens van 13 jaar. Bij dit overgangsritueel wordt de jongen een volwassen lid van de Joodse gemeenschap, door de eerste keer voor te lezen in de synagoge uit de Thora.

Op zoek naar eeuwig leven

De universele wens

De universele wens om langer te leven was er al in de oudheid, de Griekse mythologie, in de Bijbel en zelfs de alchemisten waren al met deze wens bezig. Die wens blijft tegenwoordig.

In de prehistorie leefde de mens ongeveer 40 jaar. Sinds de tweede wereldoorlog is die leeftijd per decennia twee en een half jaar gestegen in de welvarende delen van de wereld. Nu in West-Europa leven mannen ongeveer tot hun 83ste. De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen sterven is tevens 83 jaar. Demografen zeggen dat het einde van de stijging van de leeftijdsgrens bijna in zicht is. Desondanks is de gemiddelde leeftijd waarop mensen heen gaan nog altijd aan het stijgen. (Niewold, s.d.)

Minder verbranden, langer leven 

Wetenschappers voeren al decennia lang onderzoeken uit op dieren om zo hopelijk op een juist spoor te geraken van langer leven. Bij onderzoek op wormen, bacteriën en schimmels ondervonden onderzoekers dat hun leven verlengt naar mate men minder calorieën verbrandt. Door het verbranden van calorieën komen er oxidatieproducten vrij die schade brengen aan het lichaam. Hoe minder calorieën je dus verbrandt hoe langer je zou kunnen leven. De ommezijde van de medaille zorgt er wel voor dat je een tekort aan vitamines binnen krijgt.

Genetische benadering 

Sierra Sciences is een bedrijf in Amerika dat zich al vijftien jaar verdiept in het vervullen van de universele wens. In ons lichaam zitten duizenden cellen die bestaan uit duizenden chromosomen die erfelijk materiaal bezitten (DNA). Op het uiteinde van een chromosoom zitten kleine structuren genaamd telomeren. (Niewold, s.d.) Wanneer een cel zich deelt gaat er een klein stukje DNA aan de uiteinden van de chromosomen verloren. Gelukkig bevatten de telomeren geen nuttige informatie. Door de tijd heen verdwijnen er altijd meer en meer telomeren. Hierdoor worden we onder andere ouder. In principe kunnen we 142 jaar oud worden (levensduur van een telomeer zonder dat DNA verloren gaat. Sierra Sciences vond een product dat de productie van telomerase activeert en telomerase nooit op geraakt. Het innemen van het product kan beschouwt worden als een voedingssupplement. Dit kan tegenwoordig al online besteld worden. (Rode, 2012)

telomeer

(Lalieu, 2014) 

“Ik zou mijn DNA wel laten aanpassen,
maar alleen als mensen in mijn omgeving dat ook zouden doen.
Ik wil niet alleen oud worden terwijl iedereen om mij heen dood gaat.”

(Christine Fatou)

Sommige wetenschappers staan hier weigerachtig tegenover. In tumorcellen is telomerase constant actief. Dus is het niet gezond om telomerase over ons hele lichaam te activeren. Misschien krijgt iedereen dan wel kanker? (Lalieu, 2014)

Bestaat er een tovermiddel? 

Dit is echter niet de enige manier waarop we langer zouden kunnen leven. Enkele andere suggesties worden door experts gegeven. Investeren in een goede levensstijl in plaats van hoogtechnologische snufjes. (Lalieu, 2014) Of creativiteit zorgt voor minder stress en geeft de hersenen een boost om gezond te leven. (Turiano, Spiro, & Mroczek, s.d.) Ook het innemen van de pijnstiller Ibuprofen zou ervoor kunnen zorgen dat we twaalf jaar langer leven. (Chong, Plyusnina, Kaeberlein, Moskalev, Kennedy , & Polymenis, 2014)

“Over enkele decennia zullen de mensen heel anders aankijken tegen verouderen.
Dan is verouderen niet langer een synoniem van aftakelen.”

(Fred Bleck)

Misschien omschrijft de schrijver J.A. Deelder in zijn gedicht ‘Voor Ari’ iets waarover je kan nadenken: “Hoe langer je leeft hoe korter het duurt.”

Check op minuut 32:18: http://www.npo.nl/holland-doc/30-01-2013/VPWON_1160026  

Let’s talk about sex

Als jongeren langer jong zouden blijven of juist sneller volwassen zouden worden, wat gebeurt er dan met de leeftijdsgrens waarop jongeren voor de eerste keer geslachtsgemeenschap hebben?

Momenteel mogen jongeren legaal geslachtsgemeenschap hebben vanaf zestien jaar. Onder de zestien jaar spreekt men van aanranding en onder de veertien jaar zelfs van verkrachting,

zelfs wanneer beide partijen toestemming geven. Ondertussen wordt deze wettelijke leeftijdsgrens sterk in vraag gesteld. Sp.a en PS vinden dat seks vanaf veertien jaar wettelijk gezien moet kunnen, indien er wederzijdse toestemming is en indien de partner minder dan drie jaar ouder is. “We moeten ons hoeden voor conservatieve schijnheiligheid.” De leeftijdgrens moet aangepast worden aan de realiteit. Maar wat is deze realiteit?

Volgens een onderzoek van Sensoa zeggen de cijfers het volgende: zo’n 50% van de jongeren vindt zeventien jaar de perfecte leeftijd voor de eerste keer. Zij vinden seks voor zestien jaar ook niet ideaal. Toch spreekt de realiteit dit tegen: ongeveer één vierde van de jongeren beleefde zijn/haar eerste keer voordat ze zestien waren.

Jongeren beginnen op een jongere leeftijd te experimenteren met zichzelf en anderen. Deze realiteit kunnen we niet negeren. In de toekomst kan deze leeftijd nog verlagen. Jongeren komen sneller in contact met seks (via media, internet,…) dan vroeger. Seks is geen taboe meer. Wetten zullen hier in de toekomst aan aangepast moeten worden om aan de realiteit te voldoen. Ook wanneer de leeftijd door omstandigheden weer zou verhogen.

tieners

http://www.standaard.be/cnt/dmf20150409_01622910 (Eckert, 2015)

Wat als?

De serie “Wat als?” bracht ons op ideeën. Want stel u even voor: wat als auto’s vanzelf kunnen rijden? Mag een twaalfjarige dan met de auto rijden? Wat als iedereen traceerbaar wordt door een chip? Mogen twaalfjarigen dan een reis alleen maken? Is er dan genoeg privacy als iedereen en alles traceerbaar wordt? Wat als de vorm van identiteitskaarten voorbijgestreefd wordt en iedereen een Facebookaccount als identiteitscontrole krijgt? Wanneer wordt een kind volwassen? Als we langer leven; wordt een kind dan sneller volwassen of net later? Kunnen we afleiden uit de verlaging van de leeftijd in de wetten rond seks dat we sneller volwassen worden? Krijgen jongeren meer verantwoordelijkheid? Als de leeftijdsgrens om ‘volwassen’ te zijn toch verlaagt, betekent dit dan dat een twaalfjarige mag gaan stemmen? Heeft een twaalfjarige -als hij dan toch volwassen wordt geacht- het recht om te beslissen of hij nog onderwijs wilt volgen?

Had dit een overdonderd gevoel? Een te-ver-van-uw-bed-gevoel? Wel, think again, want hiermee zijn onderzoekers, politici en zelfs toekomstige leerkrachten elke dag bezig: de toekomst.

BIBLIOGRAFIE

Adriaenssens, P., Beeckman, T., Callebaut, J., & Beel, V. (2014). In Kinderdromen: Wat kinderen echt               willen voor ze 12 zijn. (p. 189). Tielt: Uitgeverij Lannoo nv.

Chong, H., Plyusnina, E., Kaeberlein, M., Moskalev, A., Kennedy , B., & Polymenis, M. (2014,                 december 8). research article. Opgehaald van PLOS genetic:                 http://journals.plos.org/plosgenetics/article?id=10.1371/journal.pgen.1004860

De Bruyckere, P., & Simts, B. (2011). De jeugd is tegenwoordig. Tielt: Lannoo Campus | Van Duuren       Psychologie.

Eckert, M. (2015, april 10). Seks tussen tieners is echt oké. De Standaard .

Joods Actueel. (2009, januari 29). Praktijk, geschiedenis en de betekenis van de Bar Mitzvah.                  Opgehaald van Joods Actueel: http://joodsactueel.be/2009/01/29/praktijk-geschiedenis-en-         de-betekenis-van-de-bar-mitzvah/

Lalieu, E. (2014, December 5). Achtergrond. Opgehaald van Kennislink:                   http://www.kennislink.nl/publicaties/lekker-lang-leven

Listverse. (2009, december 28). 10 Bizarre Rites of Passage . Opgehaald van Listverse:                   http://listverse.com/2009/12/28/10-bizarre-rites-of-passage/

Lleshi, B. (2012, december 1). Wat is er aan de hand met onze jeugd? Opgeroepen op maart 28,         2015, van Blehri Lleshi WordPress: https://blerilleshi.wordpress.com/2012/12/01/wat-is-er-               aan-de-hand-met-onze-jeugd-interview-met-bleri-lleshi-gva-0112/

Midelashvili, M. (2013, augustus 28). Bull Jumping. Ethiopia. by Mindia. Opgehaald van Youtube:                   https://www.youtube.com/watch?v=v8Fg-JQDNDg

Niewold, T. (s.d.). karakter – tijdschrift van de wetenschap. Opgehaald van Tijdschriftkarakter:                   http://www.tijdschriftkarakter.be/de-methusalempil-wetenschap-of-koopmanschap/

Poosen, F. (2015, maart 19). Zo ziet België eruit in 2060. Het Nieuwsblad , p. 6.

Reybrouck, D. V. (2015, april 25). Me will never be an adult, neva! De Standaard .

Rode, M. D. (2012, mei 6). Opgehaald van Scientias: http://www.scientias.nl/kunnen-wij-mensen-         onsterfelijk-worden/

(s.d.). Opgehaald van Rites de Passage : http://www.ritesdepassage.nl/naam.htm

Sensoa. (2012, juni 25). Op vroege leeftijd seks hebben is niet noodzakelijk negatief. Opgehaald van Sensoa: http://www.sensoa.be/nieuws/op-vroege-leeftijd-seks-hebben-niet-noodzakelijk-negatief

Turiano, N., Spiro, A., & Mroczek, D. (s.d.). Opgehaald van Journal of aging and health:                   http://jah.sagepub.com/content/24/4/654.abstract

Valkenburg, P. (2014). Schermgaande Jeugd. Amsterdam: Prometheus.

Van Kerckhove, C., & Vens, E. (2015). Foto’s. Opgehaald van Overgangsrituelen:                   http://soag.hogent.be/onderzoek/overgangsrituelen/fotos.asp

Vandecasteele, J. (2015, maart 16). Impossible futures. Gent, Oost-Vlaanderen, België.

Vanobbergen, B. (2014). Kindbeelden, kinderen en de gelukkige kindertijd. Gent, Oost-Vlaanderen.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s