Technologie: een basisbehoefte of een luxeproduct? Jongeren over hun smartphone.

Auteurs: Cindy Mannens, Chloé Van der Vieren, Daan Merckx, Lisa Hugo & Tine Onraedt.

Technologie evolueert mee met de mens en de mens evolueert mee met de technologie. Door deze wisselwerking veranderen luxueuze nieuwigheden telkens weer in basisbehoeften. Maar wanneer gebeurt dit? Is dit voor iedereen hetzelfde? En vooral: wat vinden wij en andere jongeren over deze constante evolutie?

“Is de smartphone een voor jongeren een basisbehoefte of een zien we dit nog steeds als een luxeproducten?” is de vraag die we ons stelden. Doorheen deze longread nemen we u mee in een reis door niet enkel onze hersenkronkels, maar ook die van tal van tieners die met beide voeten in de wereld staan en een duidelijke visie hebben op de wereld van vandaag en het toestel dat vastgeroest lijkt in hun hand..

Basisbehoefte of luxe? “Wat is technologie? Een fiets is toch ook technologie?”

Lang geleden, millennia voor ons bestaan, ontdekte onze voorvaderen het vuur. Een essentiële ontdekking die onze beschaving in gang zette. Onze voorvaderen besefte het op dat moment waarschijnlijk niet maar als zij het vuur niet hadden ontdekt, had onze beschaving nooit uit de grond gestampt kunnen worden. De uitvinding van het wiel was de volgende katalysator die de bal, of moeten we zeggen: ‘het wiel’, aan het rollen bracht.

Deze twee technologische doorbraken uit het verleden werden door onze voorvaderen ongetwijfeld eerst als luxeproducten bekeken. Opeens moest er niemand meer op uitkijk staan tijdens de donkere nachten om de rest van de groep te waarschuwen voor wilde dieren. Ook de zware materialen konden sneller verplaatst worden naar verdere oorden waardoor men opeens tal van verschillende materialen kon gebruiken om allerhande constructies op te trekken. Maar hoe verder hun dagen in geschiedenis veranderden, hoe meer deze twee uitvindingen als basisbehoeften werden aangenomen.

Dit illustreert hoe technologische uitvindingen doorheen de geschiedenis steeds eerst als luxeproducten worden ontvangen maar steeds evolueren, of misschien zeggen we beter: ‘degraderen’, naar basisbehoeften.

“De stormvloed van technologie kunnen we (helaas) niet tegenhouden.”

We kunnen niet alle recente technologische doorbraken in één longread bespreken en uiteindelijk bepalen of het nu een basisbehoefte is of een luxeproduct. De technologie in onze samenleving evolueert immers zo snel dat wanneer we nog maar het type van één of ander nieuw automodel intypen, het al hopeloos verouderd is tegen dat we het punt aan het einde van de zin noteren. Het is dus minder zinloos om er één, steeds meer evoluerende, uitvinding uit te nemen en hiervoor te bepalen of dit nu een basisbehoefte geworden is of het als een luxeproduct wordt gezien.

Als we even een oog werpen op de meest recente technologische doorbraken, die de tienerlevens momenteel het meest beïnvloeden, komen we ongetwijfeld terecht bij gameconsoles als Playstation, Wii en Xbox. De draagbare muziekspelers als iPod en mp3-spelers van tal van andere merken speelden zeker een grote rol in de leefwereld van de jeugd maar gaan nu steeds vaker op in mobiele telefoons, met in het bijzonder de ‘slimme telefoons’ of de smartphones.

Deze categorie zal dan ook de rode draad zijn doorheen deze longread. Is de smartphone, met al zijn toebehoren van bellen en sms’en tot allerhande app’s, een basisbehoefte of een luxeproduct in de levens van de jeugd anno 2015?

INTERVIEW – JEUGD ANNO 2015

In onze samenleving is de gsm of de smartphone een zeer aanwezig element. Je kan de straat niet op zonder enkele mensen bijna tegen de straatlamp te zien lopen omdat ze meer aandacht hebben voor hun kleine schermpje dan voor hun omgeving. Ze bellen, ze sms’en, checken hun Facebook, kijken hoeveel mensen hun foto op Instagram leuk vinden, zetten enkele zinnen gevolgd door wat hashtags op hun Twitterprofiel,… en ga zo maar door. Het is haast contradictorisch om te zien hoe mensen de hele dag bezig zijn met hun digitale vrienden te onderhouden op tal van internetprofielen en tegelijk hun vrienden in de echte wereld voorbijlopen op straat omdat ze heel de tijd vastgekluisterd zitten aan hun smartphone.

Het is een situatie die ons allemaal zeer bekend voorkomt. En misschien herkennen we onszelf wel in deze situatie. Komt het schaamrood je nu op de wangen? Wel, dan zou je best eens kunnen nadenken over de relatie tussen jou en je smartphone. De jongeren, die wij interviewden i.v.m. ons onderzoek, hadden een zeer duidelijke kijk op deze relatie. Een visie die ons misschien allemaal wel eens aan het denken zou kunnen zetten.

“Sociaal contact via app’s is goed, maar ik verkies face-to-face.”

Aan het begin van het groepsinterview vroegen we aan de jongeren om hun gsm in het midden van de groep te leggen zodat ze de komende twintig minuten er niet naar zouden kunnen kijken. Er werden evenveel gsm’s als er jongeren zijn in de groep gelegd en het valt op dat er een pak meer smartphones in de kring liggen als gewone gsm’s. Er is niemand die bij het afgeven van zijn of haar smartphone een zucht slaakt of een emotioneel moment lijkt te hebben. We hadden op z’n minst een ‘Moet dat echt?’ of ‘Waarom?’ verwacht. Aangezien de ‘Waarom?’ niet van hun kant leek te komen, besloten we ze af te vuren van onze kant: “Is er niemand die het met deze handeling moeilijk heeft of zich nog maar afvraagt waarom hij of zij dit moet doen?”. Wel, het antwoord was opmerkelijk.

“De enige vraag die ik me stel, is wat jullie van plan zijn met mijn gsm. Maar verder heb ik het absoluut niet moeilijk met het afgeven ervan. Als het moet, en zelfs als het niet moet want ik ben helemaal niet afhankelijk van mijn gsm, kan ik hem elke dag missen. Ik heb enkel een gsm om bereikbaar te zijn en gemakkelijk te kunnen afspreken met vrienden.” Een andere leerling onderbrak hem om te zeggen dat zij hem wel zou missen. Ze legde uit dat ze heel wat internationale contacten heeft en dat haar smartphone de enige weg is naar communicatie tussen haar en haar buitenlandse vrienden. De groep sloot zich aan bij haar antwoord, maar vond het nodig om toch nog eens te benadrukken dat ze, op de buitenlandse contacten na, eigenlijk best zonder gsm door het leven zouden kunnen en willen gaan.

Ze willen met beide voeten in hun echte leven staan en doen hun uiterste best om de rage van een alter ego in de digitale wereld van hun weg te schoppen. Ze zijn ervan overtuigd dat een mens nog steeds een echt wezen is dat nood heeft aan echt sociaal contact. Dat sociaal contact m.a.w. een basisbehoefte is en blijft van de mens. Het geluk van de mens, wanneer hij of zij enkel sociaal contact hebben via hun smartphone, wordt door de groep sterk in vraag gesteld door de groep. Deze vraag kunnen we volgens hen niet oplossen omdat we dit simpelweg nooit kunnen experimenteren, maar ze vinden het wel een interessant item om over te filosoferen en discussiëren.

Ook de term ‘vrienden’ op Facebook is duidelijk al in enkele hersenpannen bevraagd geweest. Een jonge man legde zijn visie even aan ons uit: “Ik heb 150 ‘vrienden’ op Facebook waarvan ik er 120 nooit zie. Maar ik beschouw hen ook niet als vrienden. Deze 120 ‘vrienden’ zou ik eerder als kennissen bestempelen.” Ze vinden het bizar dat vele mensen zowel echte als digitale contacten over eenzelfde kam scheren. Er blijft volgens hen toch een zeer duidelijk verschil tussen relaties die men opbouwt door elkaar te leren kennen in de echte wereld en relaties die zich enkel digitaal ontwikkelen. Eén meisje maakt hierbij de zeer interessante opmerking dat er een groot verschil is tussen relaties die enkel digitaal zijn en relaties die digitaal worden onderhouden. Ze gaat akkoord met het feit dat echte vriendschapsrelaties ontspringen in de echte wereld, maar digitale media kunnen er wel voor zorgen dat lange afstandsrelaties stand houden en dat een vriendschap zo net niet stuk gaat wanneer er duizenden kilometers tussen beiden zit. Zij is ervan overtuigd dat 90% van haar vriendschapsrelaties al stuk zouden gelopen zijn zonder de communicatiemiddelen op haar smartphone.

“Bellen en sms’en blijft de essentie.”

De gsm is een technologische uitvinding die aan het einde van de 20e eeuw in ons leven kwam. Grijze plastieken bakstenen met een antenne en een veel te klein zwart-wit schermpje, waarmee men draadloos kon bellen en tekstberichten kon sturen, waren de eerste versies van een stukje technologie dat jaren later niet meer weg te denken valt uit onze samenleving. Gaandeweg verdwenen de antennes, kregen de mobieltjes allerhande hippe kleuren, maakten de zwart-wit schermpjes plaats voor grotere kleurenschermen, werd het lompe baksteenmodel van de baan geveegd en werden er elegantere designmodellen geïntroduceerd. Op een mum van tijd gingen we van een telefoon onder de lamp in de woonkamer naar een klein bakje dat iedereen altijd en overal maar meedraagt. Ook vonden productontwikkelaars de app’s uit waardoor iedereen, naast enkele basisopties, zelf kan kiezen welke opties hij wel of niet op zijn smartphone wil hebben.

Wanneer we in de groep de vraag stellen wat volgens hen de essentiële opties zijn aan een gsm, antwoorden ze onmiddellijk: “Bellen en sms’en.” Alle andere app’s zijn voor hen een leuke optie, maar het nut van de gsm was en is nog steeds communiceren volgens hen. Toch merken ze op dat er via Facebook ook veel communicatie kan verlopen, zeker via Facebook Messenger, maar ze houden meer van de traditionele opties waar de gsm oorspronkelijk voor werd uitgevonden.

“De stormvloed van technologie tegenhouden? Het kan de wereld volledig verwoesten…”

Doorheen het interview werd snel duidelijk dat de studenten redelijk traditioneel zijn aangelegd. Ze nemen vrede met de technologie, zien het nut ervan in, maar houden zich graag aan de basis. Alle snufjes en technologische uitvindingen die ze kunnen missen zonder dat ze niet meer mee zouden kunnen draaien in de maatschappij, laten ze achter zich en overwegen ze niet eens. Toch zijn ze er zich van bewust dat we de hedendaagse technologie nodig hebben en hebben ze een antwoord klaar wanneer we vragen hoe de wereld er zou uitzien zonder enige vorm van technologie, gaf een jongeman het volgende fascinerende antwoord: “Volgens mij zou er al lang een Apocalyps hebben plaatsgevonden indien er geen technologie zou geweest zijn. Hij heeft het niet over een spectaculaire verwoesting van de wereld, maar wel over het feit dat de wereld sowieso niet meer zou bestaan. Sommige technologische uitvindingen uit de vorige eeuwen en uit de huidige eeuw, zorgden voor een bepaalde manier van leven en voor een bepaalde omgeving waarin de mens heeft leren leven. Zonder die uitvindingen zou alles kapot zijn.” Het is een visie waarbij de rest van de groep zich aansluit.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s